Site icon Cyfrowy tygodnik dla operatorów

Atak DDoS a siła wyższa – kiedy operator odpowiada za niedostępność usługi? Zaproszenie na szkolenie

Ataki typu DDoS (ang. distributed denial of service) przestały być zjawiskiem incydentalnym o skutkach ograniczonych wyłącznie do sfery biznesowej. Narastająca fala skoordynowanych ataków stanowi dziś realny problem przedsiębiorców komunikacji elektronicznej, a zarazem stała się przedmiotem interpelacji poselskiej skierowanej do Ministra Cyfryzacji, Ministra Sprawiedliwości oraz Ministra – Koordynatora Służb Specjalnych. W treści interpelacji posłowie zwrócili uwagę na niewystarczające systemowe wsparcie państwa dla małych i średnich operatorów, którzy zapewniają łączność nie tylko mieszkańcom, lecz także instytucjom publicznym. Dla przedsiębiorcy komunikacji elektronicznej skutkiem ataku jest nie tylko przeciążenie infrastruktury, lecz także przerwa w świadczeniu usług, reklamacje abonentów i ryzyko roszczeń odszkodowawczych. Ponadto coraz częściej atakom towarzyszy żądanie okupu za ich zaprzestanie, a operator staje przed wyborem między zapłatą a dalszą niedostępnością usług. Powstaje zatem pytanie, czy zjawisko o tak powszechnym charakterze, a zarazem rozległych skutkach, może być traktowane jako siła wyższa.

Odpowiedzialność operatora

Zgodnie z art. 376 ust. 1 Ustawy z dnia 12 lipca 2024 r. – Prawo komunikacji elektronicznej (Dz. U. poz. 1221 z późn. zm.) (dalej jako: „PKE”) do odpowiedzialności przedsiębiorców komunikacji elektronicznej za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usługi stosuje się przepisy Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795) (dalej jako: „KC”). Podstawę roszczeń abonenta stanowi zatem co do zasady art. 471 KC, zgodnie z którym dłużnik odpowiada za szkodę wynikłą z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że jest ono następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Miarą oceny pozostaje należyta staranność, określana z uwzględnieniem zawodowego charakteru działalności operatora telekomunikacyjnego (art. 355 § 2 KC).

Przesłanki siły wyższej

Pojęcie siły wyższej nie zostało jednoznacznie zdefiniowane w polskim systemie prawnym, pozostawiając wykładnię tego pojęcia orzecznictwu i doktrynie. Wskazuje się, że jest to zdarzenie zewnętrzne, niemożliwe do przewidzenia oraz takie, któremu nie można zapobiec, przy czym przesłanki te muszą być spełnione łącznie.

Analiza przesłanek siły wyższej w odniesieniu do ataku DDoS prowadzi do niejednoznacznych wniosków. Cyberatak ma charakter zewnętrzny, jednak wobec jego powszechności w sektorze telekomunikacyjnym trudno przyjąć, że jest zdarzeniem, którego operator nie mógł przewidzieć. Od profesjonalnego uczestnika rynku należy oczekiwać uwzględnienia tego ryzyka w bieżącej działalności i przygotowania się na jego wystąpienie. Ocena koncentruje się zatem na trzeciej przesłance, tj. na tym, czy przy zastosowaniu dostępnych środków technicznych i organizacyjnych skutkom ataku można było zapobiec. Określenia wymaga, gdzie przebiega granica między ryzykiem, które profesjonalny operator powinien uwzględnić w swojej działalności, a zdarzeniem o charakterze nadzwyczajnym. Jakich zabezpieczeń można zatem racjonalnie oczekiwać od operatora działającego z należytą starannością? Odrębnego rozważenia wymaga przy tym sytuacja, w której sprawcy uzależniają zaprzestanie cyberataku od zapłaty okupu.

Kiedy atak DDoS może stanowić siłę wyższą

Punktem odniesienia przy ocenie, czy cyberatak miał charakter nadzwyczajny, a w konsekwencji czy był niemożliwy do przewidzenia i zapobieżenia, mogą być kategorie incydentów określone w Ustawie z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 20 z późn. zm.) (dalej jako: „KSC”). Incydent poważny to incydent, który powoduje lub może spowodować poważne obniżenie jakości lub przerwanie ciągłości świadczenia usługi, straty finansowe albo poważną szkodę dla innych osób. Incydent krytyczny skutkuje natomiast znaczną szkodą m.in. dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego, interesów gospodarczych czy działania instytucji publicznych. Kategorie te określają skalę i intensywność zdarzenia, a tym samym pozwalają odróżnić atak o charakterze nadzwyczajnym od incydentów mieszczących się w zwykłym ryzyku prowadzenia działalności telekomunikacyjnej.

Sama kwalifikacja incydentu jako poważnego lub krytycznego nie przesądza o wyłączeniu odpowiedzialności. Operator musi wykazać, że wykonał obowiązki wynikające z KSC, tj. szacował ryzyko, wdrożył proporcjonalne środki ochrony i procedury reagowania, a mimo to skala ataku obiektywnie przekroczyła poziom zabezpieczeń wymagany przepisami prawa i aktualnym stanem wiedzy technicznej. Należy przy tym pamiętać, że przedsiębiorcy komunikacji elektronicznej będący podmiotami kluczowymi lub ważnymi są obowiązani wdrożyć system zarządzania bezpieczeństwem informacji (SZBI) najpóźniej do 3 kwietnia 2027 r., a jego funkcjonowanie będzie jednym z podstawowych dowodów dochowania należytej staranności. Atak, któremu operator mógł zapobiec, a nie zapobiegł mu wskutek zaniedbań, nie będzie stanowił siły wyższej niezależnie od swojej skali.

Nie bez znaczenia pozostaje również treść regulaminu świadczenia usług, w tym sposób sformułowania definicji siły wyższej.

Podsumowanie

Powołanie się na siłę wyższą nie zwalnia operatora z konieczności wykazania, że skutkom ataku nie można było zapobiec. O zakresie jego odpowiedzialności będą w praktyce rozstrzygać przygotowanie techniczne, procedury reagowania na incydenty oraz treść umów i regulaminów. Zagadnienia te, w tym konstrukcja klauzul umownych, sposób rozpatrywania reklamacji związanych z atakami DDoS oraz postępowanie operatora w przypadku żądania okupu, zostaną szczegółowo omówione podczas naszego szkolenia.

Szkolenie

Informujemy także, że w dniu 27 listopada 2026 r. o godzinie 11:00 odbędzie się płatne szkolenie online w temacie – Czy atak DDoS jest siłą wyższą? O odpowiedzialności operatorów z tytułu niedostępności usługi z powodu wystąpienia ataku DDoS organizowane przez naszą kancelarię. Cena szkolenia wynosi 299 zł netto za osobę.

Podczas szkolenia dowiesz się:

Plan szkolenia

Część szkoleniowa

  1. Definicja siły wyższej a specyfika ataku DDoS
    • Jakie są klasyczne przesłanki siły wyższej?
    • Czy zwykły atak DDoS jest automatycznie siłą wyższą?
    • Kiedy atak DDoS może być uznany za wystąpienie siły wyższej?
  2. Odpowiedzialność operatora wobec abonentów
    • Niedostępność usług telekomunikacyjnych a obowiązki wobec abonentów.
    • Odpowiedzialność za przerwy w świadczeniu usług.
    • Reklamacje, roszczenia i potencjalne odszkodowania.
    • Znaczenie regulaminów świadczenia usług i umów abonenckich.

Część warsztatowa

  1. Klauzula umowy: Analiza i poprawa wadliwej klauzuli siły wyższej
  2. Blackholing: Operator odcina ruch do atakowanego serwera klienta bez jego zgody, ratując własny router brzegowy. Klient składa reklamację z tytułu celowego wyłączenia usługi. Jak rozpatrzyć reklamację?
  3. „Efekt domina” – atak na jednego klienta odcina innego (odpowiedzialność wobec osób trzecich) – generowanie ruchu szkodliwego przez podmiot trzeci.

W przypadku zainteresowania udziałem w szkoleniu, uprzejmie prosimy o zapisy pod adresem mailowym info@brightspot.pl. W mailu należy wskazać:

Zapraszamy do udziału w szkoleniu!

Exit mobile version